Chăm sóc bé

Bệnh tay chân miệng – Phòng ngừa, điều trị và dinh dưỡng

Bệnh tay chân miệng do siêu vi trùng đường ruột thuộc nhóm Coxasackieviruses và Enterovirus 71 gây ra. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, gặp nhiều nhất là ở trẻ dưới 3 tuổi. Bệnh xảy ra quanh năm, tăng cao từ tháng 2 – 4 và từ tháng 9 – 12 trong năm. Bệnh lây nhanh từ trẻ này sang trẻ khác từ các chất tiết mũi, miệng, phân, nước bọt lúc trẻ bệnh ho, hắt hơi.

Bệnh tay chân miệng - Phòng ngừa, điều trị và dinh dưỡng - Chăm sóc bé - Bảo vệ sức khỏe trẻ em - Bệnh tay chân miệng ở trẻ em

Biểu hiện của bệnh

  • Thời gian ủ bệnh: từ 3 – 6 ngày.
  • Sốt: có thể sốt nhẹ thoáng qua, cũng có thể sốt cao 39- 400C.
  • Đau họng, chảy nước bọt liên tục.
  • Biếng ăn hoặc bỏ ăn.
  • Khó ngủ, quấy khóc, run chi, giật mình nhiều một cách bất thường.
  • Sang thương da, niêm chủ yếu nằm ở miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông.
  • Sang thương ở miệng đa số là những vết loét đỏ (do các bóng nước vỡ ra), đường kính 2-3mm ở vòm họng, niêm mạc má, nướu răng, lưỡi.
  • Sang thương ở da: thường là bóng nước, có đường kính 2 – 10mm, hình bầu dục, hoặc hơi tròn, nổi cộm hay ẩn dưới da trên nền hồng ban, không đau, khi bóng nước khô để lại vết thâm da.
  • Chú ý: có một số trường hợp không điển hình chỉ có loét miệng, sang thương da rất ít, hoặc không rõ ràng dạng bóng nước, mà chỉ là dạng chấm hoặc hồng ban.

Các triệu chứng khi có biến chứng

  • Triệu chứng thần kinh: rung giật cơ, bứt rứt, lừ đừ, chới với, yếu chi, co giật, hôn mê.
  • Triệu chứng của đường hô hấp và tim mạch: thường xuất hiện khi bệnh trở nặng: mạch nhanh, da nổi bông, tay chân lạnh, thở nhanh hơn bình thường, sùi bọt hồng ở miệng.
  • Các xét nghiệm cần làm: chỉ làm các xét nghiệm theo chỉ định của BS: công thức máu, đường máu, khí máu,
  • X-quang phổi…

Phân độ nặng của bệnh:

  • Độ 1: chỉ có loét miệng và hoặc sang thương ở da.
  • Độ 2: rung giật cơ, bức rức, chới với.
  • Độ 3: yếu liệt chi, liệt các dây thần kinh sọ, co giật, hôn mê.
  • Độ 4: suy hô hấp, phù phổi, tăng huyết áp, trụy mạch.

Phân biệt với các bệnh khác:

  • Dị ứng da: sang thương hồng ban đa dạng nhiều hơn bóng nước.
  • Viêm da mủ: sang thương đau, đỏ, có mủ, không có sang thương trong niêm mạc miệng.
  • Thủy đậu: sang thương có nhiều lứa tuổi và rải rác toàn thân, không tập trung đặc biệt ở một vùng nào.

Biện pháp điều trị

Nguyên tắc:

Điều trị triệu chứng: Theo dõi sát, phát hiện sớm các triệu chứng của biến chứng để cho trẻ nhập viện.

Điều trị tại nhà: chỉ điều trị tại nhà những trẻ bị bệnh tay chân miệng độ I.

  • Hạ sốt, giảm đau: dùng paracetamol 10 -15mg/kg cân nặng/ mỗi 4 – 6 giờ, chỉ sử dụng khi trẻ sốt từ 38oC trở lên.
  • Vệ sinh răng miệng bằng cách cho trẻ súc miệng với nước muối pha loãng.
  • Nghỉ ngơi.
  • Sử dụng thêm các vitamin C, vitamin PP, vitamin A và kẽm theo toa bác sĩ để hỗ trợ cho da, niêm mạc mau lành.
  • Dùng kháng sinh theo toa bác sĩ khi có bội nhiễm.
  • Tái khám mỗi 1-2 ngày trong 7 ngày đầu của bệnh.

Theo dõi các dấu hiệu nặng: khi có một trong các triệu chứng sau: sốt cao trên 39oC, giật mình liên tục, run chi, chới với, quấy khóc, bứt rứt, co giật thì người nhà cần đưa bé vào bệnh viện ngay.

Dinh dưỡng trong bệnh tay chân miệng

Trẻ bị bệnh tay chân miệng thường rất biếng ăn, thậm chí có thể bỏ ăn do các vết loét trong niêm mạc miệng gây đau. Vì vậy, thức ăn cho trẻ cần chọn lựa sao cho mềm, mịn, mát lạnh nhằm tạo cảm giác dễ chịu khi thức ăn, thức uống đi ngang qua vết loét. Như vậy, những thực phẩm có thể dùng cho trẻ là: bột dinh dưỡng, sữa, sữa chua, phô mai, bánh Flan, tàu hủ đường…

Nếu trẻ ăn kém, nên cho trẻ ăn nhiều lần hơn lúc bình thường để tránh tình trạng hạ đường huyết có thể xảy ra. Cần chú ý muỗng (thìa) dùng để đút cho trẻ nên tránh những loại có cạnh sắc bén, để không đụng vào các vết loét ở đầu lưỡi và môi làm bé đau dẫn đến sợ hãi, không ăn. Khi trẻ giảm bệnh (thường là sau 4 – 5 ngày) nên cho bé ăn trở lại bình thường, không kiêng khem.

Biện pháp phòng ngừa

  • Rửa tay trước khi ăn, sau khi đi tiêu, sau khi mặc, thay tả, hoặc sau khi tiếp xúc với những vết loét, phân, nước tiểu, nước bọt của trẻ bệnh.
  • Rửa sạch đồ chơi, vật dụng, sàn nhà bằng dung dịch sát khuẩn.
  • Cách ly trẻ bệnh để tránh tình trạng bệnh lây lan nhanh trong cộng đồng.


Bình luận bằng Facebook

Bình luận

  1. pham thi loan :

    Thua bac si. toi la Pham Thi Loan toi dang song tai Da Lat. con toi 19 thang tuoi chau nhap vien vi viem phe quan. Khi xuat vien duoc 2 ngay thi chau bi sot cao va khong chiu uong sua. Mieng chau xuat hien nhung vet trang dai o nuou ngay chan rang roi tiep tuc xuat hien nhung dom nuoc nho mau hong o luoi va nhung vet dai mau trang duc o luoi quanh mieng chau co nhung not do bong nuoc nua. Toi cho chau toi benh vien kham bac si chuan doan chau chi bi viem niem mac mieng va cho thuoc dieu tri duong ruot. 3 ngay sau tay chau lai xuat hien vet trang duc rat to o dau ngon tay va sung phong len. Vet o dau ngon tay chau vo ra khong loet nhung lai xuat hien them cac dom tron nho mau trang duc o long ban tay nhung noi khac khong thay dau hieu gi. Lan nay toi cho chau toi benh vien xet nghiem mau bac si van chan doan chau khong bi chan tay mieng va khong cho nhap vien. Bac si ke don cho chau thuoc mecefix,augmentin,zinc sulphate syrup vitaminC va chymotrysine. Chau khong con sot va da an ngu duoc. Khong thay dau hieu run chi hay loang choang. Vet loet o mieng da bot nhieu nhung o long ban tay van co chieu huong lan ra. Co nguoi noi voi toi la chau nhap vien truoc nen chau bi nong vi chich thuoc va uong thuong tay nhieu ma thoi nhung toi khong tin vi toi len mang thay tinh trang con toi giong voi nhung be da bi mac benh. Toi rat lo lang. Lieu con toi co phai da mac benh tay chan mieng? Va toi phai lam gi de nhung vet trang va not bong nuoc khong bi nhiem trung va lan ra? Chung nao chau moi khoi benh ? Xin bac si tu van giup toi de toi biet nhung viec toi can lam trong luc nay. Voi tinh trang cua chau hien gio co can thiet phai cho chau nhap vien khong? Xin chan thanh cam on bac si.

  2. vũ văn tân :

    Thưa bác sỉ, con em được gần 9 tháng tuổi, 2 ngày nay cháu mọc nhiều mụn li ti ở tay, lưng,mông . giờ mọc thêm nhièu bóng nước nhưng cháu vẩn ăn uống tốt và không bị sốt. đi khám bác sĩ nói bị chân tay miệng , nhưng về có bác sĩ gần nhà nói bị thủy đậu. em chẳng biết làm sao nữa. xin bác sĩ tư vấn giúp em

  3. Nguyễn Thu Hà :

    Kính chào bác sỹ!
    Bé nhà em 1 tuổi,nặng 10.5kg.ngày 7/5/2013 bé xuất hiện các nốt đỏ ở tay và chân,sốt nhẹ,bé ăn bình thương nhưng rất ít uống sữa và nước(bé bú sữa công thức).sau khi theo dõi ngày 9/5/2013 em cho bé đi viện khám,bác sỹ chuẩn đoán bé bị chân tay miệng độ 1,kê viamin b2& pp,dặn dùng nước chè xanh tắm cho bé,giữ vệ sinh sạch sẽ,ko phải ăn kiêng,nhưng đến ngày hôm nay 11/5 bé vẫn sốt nhẹ,bé vẫn ăn bình thường nhưng ko chịu uống sữa,uông rất ít nước,lý do tại sao ạ?các nốt đỏ to dần thành mụn nước và vỡ ra.em muốn hỏi liệu bé có biến chứng gì không,các nốt mụn vỡ em có thể bôi thuốc gì cho bé? em thấy các mẹ mách dùng Acyclovir hay Xanhtilen,thì dùng loại nào được ạ? em muốn dùng lá trầu không,cam kiềm,chè xanh ngâm chân và tay cháu có sao ko?
    Mong bác sỹ trả lời sớm vì em dang rất lo lắng,cám ơn bác sỹ!

  4. nguyễn thị dung :

    con trai tôi 20 tháng tuổi,cháu bị mọc 1 nốt có mủ ở trong lòng bàn tay chỉ 1 hôm là xẹp ngay,mồm cháu nổi mấy cái mụn màu đỏ bé li ti như đầu que tăm nhỏ,cháu bị đau mồm không ti mẹ được mỗi làn ti là khóc,cháu bị 2 hôm rồi nhưng không sốt,vậy có phải chúa bị chân tay miệng không thưa bác sĩ?tôi cũng đã cho cháu đi khám tại bệnh viện da liễu trung ương,họ kết luật con tai tôi bị mẩn ngứa thôi.nhưng tôi vẫn không yên tâm.vậy tôi muốn xác định cụ thể bệnh của cháu tôi phải đén âu để khám ạ?mong bác sĩ giúp đỡ tôi

  5. thanhtrang89 :

    chao bsi va các me. cu Ken cua e năm nay 21 thang, be o nha va bi TCM 2 lan oy. hiên nay be cung dang bi sot cao 38-39do hon ko ah. e cung cho be uong thuôc ha sot va ket hợp lau mat nhưng cu hết thuoc la be lai sôt lai. e kiêm tra thi thay cơ nhưng cham do trên vòm mieng, nuou va môt cham tron loét trên luoi. ngoai ra chan tay ko hê co bong nước. be hang ngay an uong rất dc nhưng may ngày nay thi so an va uong nước lam nhìn ma rot nuoc mắt. đêm đâu tiên be bi sot e thay tay be co hơi run. nha đoan be bi TCM vi be bi noi chăm tron trong mieng nên e da cho be uong 1viên vitamin PP, 1 vien vitamin C, 1/2 viên clophenramin ngay 2 lan theo toa thuôc may lan trưoc be bi. ket hợp voi phosphalugel ngay 3 lan de tram các vết loét trong mieng. be hay quay khóc nhưng ngu ko giựt minh. mong bsi va các me tu van giùm e xem con e phai bi TCM ko? va e dtri cho be nhu vay co dung cách ko, cơ nên đi Nhi dong hay ko? e dang o dxoai, binh phước vi dâu hieu chưa ro rang nên e cung ko dam cho be đi xuong Nhi dong vi so be mệt. con kham o đây thi e ko an tâm vi so đoan ko trung bênh. mong bsi va các me giúp dum gap gap de e con lo cho be dc an toan.

  6. lê văn hạnh :

    Con mình 19 tháng bị sốt 2 hôm trước nay hết sốt rồi , hôm nay cháu bị nổi mụt ở tay , mông và chân. Xin các bạn chia sẻ cách điều trị cho bé .

    Cám ơn!

  7. nguyễn thị phương :

    con tôi được 14thang. từ chiều qua đến sáng nay sốt liên tục ,sốt cao 39độ 2 . tôi cho con uống hạ sốt và chườm nước ấm tích cực mà cũng chỉ giảm xuống 38độ 7 .qua 4h lại sốt cao 39độ . tôi rất lo lắng và đã đưa con đến bệnh viện khám chữa bệnh . Lúc đầu bác sĩ xem họng thấy nổi nhiều nốt quanh thành họng . bác sĩ nghĩ là bị viêm họng hạt . kê thuốc kháng sinh về uống . khi về nhà tôi lại thấy nổi một vài nốt đỏ dưới da ở lòng bàn tay và chân . mông cũng có vài nốt . nhưng bớt sốt hơn còn 37 độ 5 . Nhưng cháu ăn rất hay nôn trớ . nhất là khi uống thuốc . Bác sĩ kê thuốc aumentin 500mg . tôi rất lo lắng . muốn được nghe mọi người tư vấn giúp

  8. hải Yến :

    Be trai 3 tuổi rưỡi, di học mầm non, chiều thứ sáu( 31/8) bé bị sốt, em chở bé ra phòng khám tư thì bé nóng quá nên em dùng một viên thuốc nhét hạ sốt trong khi chờ bác sĩ đến thì bé hết sốt, trước đó một tuần bé có bị sổ mũi và ho nhưng bác sĩ cho uống thuốc hen suyễn bé khỏi nhưng 2 ngày sau nghe tiếng nói bé khàng khàng và sốt nên Bs khám miệng và kết luận bé bị lỡ miệng và viêm họng, uống thuốc được hai ngày bé nói nuốt nước miếng cũng đau và phát hiện ở ngón tay cái có một mụn nước khá to, sờ vào bé nói đau,miệng có 1 mụn đỏ không bóng nước, em lại chở bé khám tại BS cũ thì Bs nói bé bị TCM độ nhẹ, hiện tại bé chơi bình thường không sốt, ăn uống ít hơn mọi ngày một chút, vậy em lo lắng không biết có chở bé đi khám lại ở các bệnh viện chuyên khoa hay không? Nghe bệnh đang bùng phát và có nhiều trường hợp không sốt, không nổi hồng ban nen em càng lo lắng hơn?Xin Bs cho em lời khuyên, cám ơn bác sị rất nhiều!

  9. e xin cám ơn c thuỷ 1 lần nửa.nhờ c mà hany con e đã bớt nổi các hột đỏ trên da và các hột trên da thì bắt đầu lành hẳn.cám ơn c rất nhìu.cám ơn meyeucon nửa nha.

  10. nghe tren tivi noi tinh trang ve benh chan tay mieng o cac be ma minh thay xot xa cho cac chau qua. minh co bi quyet nay cac ba me dung thu nhe.chac chan se hieu nghiem day.con minh bay gio duoc 17 thang tuoi, ngay truoc chau cung bi chan tay mieng, minh lo lam, nguoi moc rat nhieu mun do co nuoc,hoi do minh khong nghi la chau bi chan tay mieng, minh chi boi xanhtilen va kieng ki, cham soc va dung thuoc ha sot cho chau roi chau tu khoi thoi. vua roi chau lai nhiem lai benh, ngay tu khi phat hien co nhung mun nho nhu kim la minh mua thuoc acyclovir ve boi vao vung da co mun, ngay khoang 2, 3 lan boi.truoc khi boi minh lau qua da chau bang nuoc muoi am.the la chi 2 ngay sau mun tu se mieng va khong lay lan sang cac vung da khac. dot om nay chau chi hoi yeu nguoi mot ty chu khong co bieu hien sot va quay nhu dot truoc.noi chung la suc khoe cua chau khong anh huong gi may.cac ban cu thu dung cach nay xem sao.thuoc nay chi boi ngoai da va khong bi cam dung cho tre em.minh chi dung 2 tuyp la chau khoi benh rui.thuoc nay cung rat tot cho cac chau bi thuy dau.boi ngay tu khi phat hien mun va khong bi ban nhu boi xanhtilen.chuc cac be mau khoi nhe

    • cám ơn c thuỷ,e sẽ mua thử thuốc c chỉ xem sao.con trai e đang bị tcm ngày thứ 4 rồi mà bé vẫn chơi và ăn uống bt,nhưng các nốt đỏ trên da ko bơt mà có chìu hương1 tăng…e cũng đã lau dọn dẹp nhà cửa và đồ chơi của bé rồi.ăn uông cũng kĩ lưỡng nửa mà sao chưa thấy bơt…xin bsĩ cho ý kiến để bé mau lành bệnh ạ

  11. chau nha minh cung hai lan bi nhiem chan tay mieng roi. minh co bi quyet nay rat hay nen benh chan tay mieng khong con la noi lo cua minh nua.ngay tu khi con ban xuat hien nhung not nho li ti minh da boi thuoc ACyclovir len da be. the la chi 2 ngay sau mun cua be khong con lan rong va se mieng lai. suc khoe cua be cung khong bi anh huong lam vi mun chua phat trien nhieu. cac ban dung thu cach nay xem sao

  12. cháu trai tôi 16 tháng tuổi phát hiện bệnh chân tay miệng
    (chắc cũng mới xuất hiện vài ngày),cháu đang mọc răng nên thi thoảng bị sốt dễ nhầm với sốt do mọc răng. cách đây khoảng 5,6 ngày cháu có sốt nhưng cho uống thuốc hạ sốt thì hết sốt.bé có nổi nốt ở miệng,lòng bàn tay chân (nhưng ít),ở mông rất nhiều.khi mụn khô thấy đầu như có chấm đen? .cháu từ nhỏ rất lười ăn,thời gian gần đây cháu chỉ uống sữa tươi và sũa bột,cháu vẫn chơi bình thường và rất nghịch,hiếu động không có biểu hiện mệt mỏi? xin hỏi bác sĩ về tiên lượng bệnh của cháu tôi? về biên chứng sau này và cách phòng,điều trị cũng như cách chăm sóc? hiện cháu đang năm ở bệnh viên nhi.xin cảm ơn bác sĩ.

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org :

      Bé đang nằm BV Nhi điều trị thì bạn yên tâm khâu thuốc men rồi, cần phải lo lắng chăm sóc dinh dưỡng thật tốt để tăng sức đề kháng cho bé. Bệnh tay-chân-miệng dễ tái nhiễm vì vậy chế độ VS cá nhân, tủ giường bàn ghế, sàn nhà cần lau nước sát khuẩn Chloramin 0,5%. Nên tạo thói quen cho mọi người trong nhà rửa tay xà-phòng, súc miệng nước sát khuẩn mỗi khi tiếp xúc đông người về (hội họp, đi chợ, siêu thị….), rửa tay chân xà-phòng, VS miệng họng cho bé sau mỗi lần bé chơi đồ chơi, cùng chơi với các bạn, đi học về…Đồ chơi, đồ dùng của bé có thể rửa được xà phòng thì VS tuần 2-3 lần, phơi nắng. Cửa nhà nên mở rộng lấy ánh nắng chiếu vào diệt nấm, diệt vi khuẩn…Người lớn thường là người lành mang trùng về nhà vì vậy cần VS thay đồ rồi mới nên chơi với bé.

  13. con tôi 2 tuổi, cháu bị bệnh TCM dến nay là ngày thứ 9 rồi. Tôi phát hiện từ lúc mới mọc 1 vài nốt rất nhỏ ở tay và chân, theo dõi chăm sóc bé tại nhà đến ngày thứ 4 bé sốt tôi đưa bé đi thăm khám tại BV NĐI, bs ở đây chẩn đoán bé bị bệnh TCM đề nghị mẹ theo dõi sát tại nhà và hẹn 2 ngày sau tái khám. Ngày thứ 5 bé vẫn không cắt sốt, tôi đưa bé đi khám bs tư chuyên khoa nhiễm, lúc này thì họng bé bị nổi bóng nước, bs cho thuốc kháng sinh và kèm vitamin khác, bé giản được số lần sốt trong ngày và ngưng sốt luôn ở ngày thứ 7, nhưng bé có hiện tượng giật mình, co giật nhẹ tay chân lúc ngủ, nhất là đầu giấc ngủ. Đến nay là ngày thứ 9, nốt ở tay và chân đã lặn bớt, nốt to xẹp dần. khi ngủ bé vẫn còn giật mình, không liên tục, trong 2, 3 giờ ngủ bé giật mình 1 đến 2 lần, bé vẫn sinh hoạt bình thường, ăn uống có hơi biếng 1 chút, tôi phải xay nhuyễn và chia bửa ăn nhiều lần. Tôi muốn chia sẽ với các mẹ có con cùng bị bệnh TCM, xin ý kiến góp ý cuả các bạn. Mối lo lắng của tôi hiện nay là thời gian nguy hiểm gây biến chứng đã qua chưa? Phương pháp chăm sóc bé bệnh TCM như vậy đúng chưa?

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org :

      Bạn đã chăm sóc bé đúng phác đồ và chế độ ăn uống. Nên tăng cường sữa, nước trái cây có hàm lượng vitamin C cao nữa bạn nhé. Nguy hiểm biến chứng có thể đã qua nhưng tái nhiễm có thể xảy ra nếu tác nhân gây bệnh biến chủng. Bạn nên thực hiện VS lau rửa đồ chơi bằng xà-phòng thường xuyên, lau sàn nhà (nếu là gạch men) lau giường, bàn ghế nơi bé thường ngồi chơi bằng nước sát khuẩn, mọi người trong nhà thường xuyên rửa tay xà-phòng và súc miệng nước muối, nước sát khuẩn, VS răng miệng cho bé. Mở cửa tối đa cho ánh nắng vào nhà nếu có thể.

  14. Trời nắng nóng, ngày xửa ngày xưa, ông cha đã dùng những phương pháp vô cùng rẻ tiền mà rất tăng sức đề kháng. Đó là: NƯỚC CHANH, NƯỚC CHANH, NƯỚC CHANH. Mấy anh em tôi từ khi còn nhỏ đến trưởng thành, mẹ tôi thường cho uống nước chanh thường xuyên vào mua hè. Và con tôi , tôi cũng áp dụng như vậy. Cả nhà ai cũng ít đau ốm bệnh nhiệt đới. hãy khuyến khích thông tin thật rộng rãi mọi người ngừa bệnh cho trẻ em vào mùa hè bằng NƯỚC CHANH.

Gửi bình luận

Nếu bạn muốn đặt câu hỏi, vui lòng gửi tại --> Hỏi Đáp cùng Mẹ Yêu Con

*