Chăm sóc bé

Phòng tránh hội chứng Rubella bẩm sinh

Trong khi các bệnh lý nhiễm trùng do các vi khuẩn gây ra ngày càng giảm dần nhờ các thành tựu y học, đặc biệt là tiêm chủng thì các bệnh lý do virut gây ra vẫn còn rất ít biện pháp khống chế nên đang ngày càng trở nên phổ biến. Nhiều bệnh do virut tuy không nguy hiểm khi xảy ra ở trẻ lớn và người trưởng thành, nhưng lại rất nguy hiểm nếu xảy ra trong thời kỳ bào thai và sơ sinh. Trong số những bệnh đó là bệnh do virut Rubella và cytomegalovirus (CMV) gây nên, đặc biệt là hội chứng Rubella bẩm sinh.

Virut Rubella

Rubella là một virut có nhân RNA thuộc họ togavirus. Người là cơ thể nhiễm duy nhất của virut này. Nhiễm Rubella sẽ gây ra hội chứng giả cúm kèm theo phát ban sau 2-3 tuần ủ bệnh. Người bệnh cảm thấy mệt mỏi, đau mỏi cơ, đau khớp, phát ban từ mặt lan xuống toàn thân và chân tay trong 2-3 ngày, kèm theo nổi hạch nhỏ ở vùng sau tai, vùng chẩm và cạnh cổ. Virut biến mất khỏi cơ thể sau khoảng 7 ngày kể từ khi phát ban. Khoảng 1/3 người nhiễm virut này không có triệu chứng gì và thường có khoảng 10-20% dân chúng không có miễn dịch tự nhiên do chưa bị nhiễm Rubella. Bệnh ít gây hậu quả đáng kể trên lâm sàng, trừ khi xảy ra ở phụ nữ đang mang thai trong nửa đầu thai kỳ, vì sẽ gây sảy thai, thai chết lưu hoặc hội chứng Rubella bẩm sinh ở trẻ. Bệnh xảy ra quanh năm, lây lan qua đường hô hấp từ nguồn lây là những người nhiễm virut không triệu chứng và ở trẻ em nhiễm virut từ trong bụng mẹ vì ở những trẻ này virut Rubella có thể tồn tại nhiều tháng sau sinh. Ở những nước không tiêm phòng, bệnh xuất hiện có tính chu kỳ 6-9 năm, dưới dạng các vụ dịch nhỏ tản phát ở những nơi sống đông đúc như quân đội, trường học (chủ yếu ở trẻ lứa tuổi mẫu giáo lớn và tiểu học), khu công nghiệp chế xuất, trại nuôi dưỡng. Miễn dịch tự nhiên xuất hiện dưới dạng IgM xuất hiện sớm trong những tuần đầu nhiễm Rubella và tồn tại vài tháng và dưới dạng IgG bền vững suốt đời.

Hội chứng Rubella bẩm sinh

Những phụ nữ chưa có miễn dịch tự nhiên do chưa từng nhiễm Rubella nếu khi mang thai bị nhiễm Rubella thì con của họ nếu sinh ra sống sẽ có rất nhiều nguy cơ bị hội chứng Rubella bẩm sinh. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của điếc bẩm sinh, mù bẩm sinh, bệnh tim hoặc bệnh não bẩm sinh. Các bệnh lý bẩm sinh này thường xảy ra khi mẹ nhiễm Rubella trong 20 tuần đầu thai kỳ. Tuy nhiên người ta thấy bệnh tim bẩm sinh chỉ xảy ra khi mẹ nhiễm Rubella trong 8 tuần đầu thai kỳ. Tuy còn ống động mạch là bệnh hay gặp nhất, nhưng trẻ cũng có thể bị các bệnh lý tim mạch bẩm sinh khác như hẹp van hoặc thân động mạch phổi, hẹp các mạch máu khác. Đầu bé là chứng bệnh rất phổ biến ở trẻ bị hội chứng Rubella bẩm sinh. Ngoài ra, có thể có đến 26% trẻ bị hội chứng Rubella bẩm sinh sẽ bị chậm phát triển tâm thần, 18% có bất thường về hành vi, 12% có di chứng thần kinh hoặc bất thường tại các hạch nền và có đến 6% sẽ bị bệnh tự kỷ. Các bệnh lý về mắt do Rubella bẩm sinh bao gồm: đục thuỷ tinh thể hai bên ở 1/3 số trẻ và có thể có thiên đầu thống mạn tính kèm theo, mắt bé, viêm màng bồ đào dạng “muối tiêu”. Gần đây người ta thấy rằng ở trẻ bị Rubella bẩm sinh dù lúc nhỏ không có biểu hiện gì, nhưng về sau có thể xuất hiện đái tháo đường phụ thuộc insulin (týp I), suy hoặc cường tuyến giáp và viêm chất trắng và chất xám não tiến triển.

Đa số trẻ bị hội chứng Rubella bẩm sinh do mẹ chưa được miễn dịch nên nhiễm Rubella trong khi mang thai, nhưng cũng có một số ít trường hợp do mẹ tái nhiễm Rubella trong khi mang thai. Nếu mẹ nhiễm Rubella trong quý đầu mang thai sẽ bị sảy thai, thai chết lưu hoặc hội chứng Rubella bẩm sinh nhưng cũng có thể thai hoàn toàn không bị ảnh hưởng. Virut cũng có thể gây viêm bánh rau có hoặc không kèm theo tổn thương bào thai. Từ tuần 12 đến tuần 28 của bào thai, rau là hàng rào bảo vệ hoàn hảo cho thai nhi, nhưng trước và sau giai đoạn trên, rau thai không ngăn được virut, đặc biệt là những tuần cuối trước sinh. Tuổi thai vào thời điểm mẹ nhiễm Rubella là yếu tố có tính quyết định thai nhi có bị nhiễm virut và bị bệnh lý hay không. Mức độ bệnh lý giảm dần khi bào thai bị nhiễm Rubella vào thời điểm tuổi thai tăng dần. Tuy không có biểu hiện tổn thương bẩm sinh, nhưng việc nhiễm virut mạn tính sẽ ảnh hưởng đến sự phân chia tế bào của một số tổ chức, vì vậy nhiều trẻ lúc mới sinh không có biểu hiện bất thường nhưng nhiều năm sau lại có di chứng.
Nhiễm Rubella trong thời kỳ mẹ mang thai sẽ có nguy cơ rất cao sinh ra con mang dị tật bẩm sinh, có thể là xuất hiện ngay khi đẻ nhưng cũng có thể xuất hiện về sau. Ở Việt Nam, các thầy thuốc nhi khoa, nhãn khoa và tai mũi họng đã chứng kiến các bệnh lý đau lòng do nhiễm Rubella bẩm sinh nên đều thấy rõ nhu cầu cần khống chế bệnh này. Tuy nhiên, khi trẻ đã ra đời với hội chứng Rubella bẩm sinh, giải quyết các hậu quả một cách thụ động, rất tốn kém nhưng hiệu quả không đáng kể. Do vậy, biện pháp tốt nhất để phòng tránh mẹ bị nhiễm Rubella khi mang thai là phải có kế hoạch tiêm phòng bệnh trước một tháng trước khi mang thai. Khi đã mang thai, đặc biệt ở giai đoạn nửa đầu của thai kỳ cần tránh tiếp xúc với người nhiễm bệnh để tránh lây lan và mắc bệnh.

Siêu âm sản phụ khoa 2D 4D

Bình luận bằng Facebook

Bình luận

  1. Hoang

    MYC cho em hỏi, em đang mang thai ở tuần thứ 33, 2 hôm nay ở ống chân em nổi nhiều mụn đỏ giống như nốt muỗi đốt,hơi ngứa, ngày thứ 3 lấm tấm xuất hiện trên bụng, tay và mặt không bị, sức kkoẻ của em bình thường (không sốt, không ho), như vậy có phải em bị sởi hay rubella không. em rất muốn đi xét nghiệm, nhưng Bệnh viện tuyến huyện nơi em ở không có xét nghiệm này. Với tuổi thai như vậy nếu em bị mắc sởi, rubella liệu có ảnh hưởng đến thai nhi không?

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Bạn nên uống nhiều nước trái cây, vitamin C. Vào tuổi thai lớn hơn 30 tuần thì tỉ lệ nguy cơ thấp. Sau sinh nếu có điều kiện nên đưa bé đi khám kiểm tra chức năng nhìn và nghe.

  2. Mai Linh

    Tôi cảm ơn web meyeucon.org đã phổ biến bài viết hữu ích cho các bà mẹ chuẩn bị mang thai. Mong rằng tất cả các bà mẹ trước khi có ý định mang thai sinh con đọc được bài viết này để phòng trách các rủi ro cho bản thân và con mình sau này.
    Với tôi đọc được bài viết này thì đã quá muộn rồi, mang thai 12 tuần mà bị phát ban, tôi buồn quá nếu em bé sinh ra mà bị hội chứng rubble bẩm sinh thì không biết sao đây.
    ………….

    • Meyeucon.org

      Rất chia buồn với bạn. Một điều chắc chắn chúng tôi khuyên bạn là nên đi khám thai để các bác sỹ có thể tầm soát mức độ nguy hiểm của sốt Rubella, cũng có thể có ít nhiều hi vọng.

Bình luận