Mẹ mang thai

Bệnh sốt phát ban Rubella – Nguy hiểm cho phụ nữ mang thai

Bệnh Rubella còn có tên là bệnh Rubêôn, do virut RNA thuộc nhóm Togavirus gây ra, còn gọi là bệnh sởi Đức. Rubella có đặc điểm là hay gây thành dịch và phát ban giống sởi. Mặc dù là bệnh lành tính, nhưng lại nguy hiểm cho phụ nữ có thai nhất là vào 3 tháng đầu vì gây ra các dị tật bẩm sinh cho thai nhi.

Đục nhân mắt – một biến chứng của Rubella khi mang thai.

Virut Rubella được phân lập từ năm 1962, bệnh lây qua đường hô hấp, hay xảy ra dịch vào mùa xuân và đầu mùa hạ. Bệnh ít gặp ở trẻ dưới 5 tuổi nhưng lại hay gặp ở lứa tuổi thanh thiếu niên.

Những biểu hiện lâm sàng của bệnh

Sau khi virut vào cơ thể độ 2-3 tuần lễ, bệnh nhân hoàn toàn bình thường. Tiếp theo có 3 triệu chứng chính là sốt, phát ban và nổi hạch.

Sốt: Đau đầu, mệt mỏi thường xuất hiện 1- 4 ngày, sau khi phát ban thì sốt giảm. Sốt nhẹ 38,5oC.

Nổi hạch: Ở vùng xương chẩm, khuỷu tay, bẹn, cổ, sờ hơi đau. Hạch thường nổi trước phát ban, tồn tại vài ngày sau khi ban bay hết.

Phát ban: là dấu hiệu làm người ta để ý tới. Ban mọc lúc đầu ở trên đầu, mặt, rồi mọc khắp toàn thân, thường không tuần tự như sởi. Nốt ban có hình tròn hay bầu dục, đường kính chừng khoảng 1-2mm, các nốt có thể hợp thành từng mảng hay đứng riêng rẽ. Trong vòng 24 giờ ban mọc khắp người, chỉ sau 2-3 ngày là bay hết. Cần phân biệt với ban của sởi: Ban sởi sờ mịn, mọc thứ tự từ trên đầu, mặt xuống, sau khi bay để lại các vảy như phấn rôm, trên da có các vằn màu sẫm.

Đau khớp hoặc đau khắp mình mẩy, hay gặp ở phụ nữ. Các khớp ngón tay, cổ tay, gối, cổ chân đau trong khi phát ban, sau đó không để lại di chứng.
Các thể lâm sàng

Rubella bẩm sinh: Virut từ máu mẹ qua nhau thai. Trẻ sơ sinh khi đẻ ra đã có ban, hoặc trong vòng 48 giờ sau sinh. Bệnh nhi có gan to, lách to, vàng da.

Thể xuất huyết do giảm tiểu cầu: Chiếm tỷ lệ 1/3.000 ca. Xuất hiện xuất huyết vào 1-2 tuần sau khi phát ban. Có thể chảy máu cam, xuất huyết tiêu hóa, trẻ sơ sinh có thể chảy máu rốn.

Phụ nữ có thai bị Rubella

Virus RNA gây bệnh Rubella.

Thường người mẹ không có triệu chứng, điều đáng quan tâm nhất là những dị tật của thai nhi trong bụng mẹ.

Trong 3 tháng đầu: 70%-100% trẻ đẻ ra bị Rubella bẩm sinh và 25% trẻ bị dị tật bẩm sinh ở các cơ quan tim, mắt, não.

Sau 3 tháng: Nếu mẹ có thai được 13-16 tuần, thì trẻ bị Rubella bẩm sinh với tỷ lệ 17%. Khi thai được 17- 20 tuần, thì tỷ lệ 5%. Và khi thai hơn 20 tuần, tỷ lệ đó bằng 0%.

Các biến chứng dị tật của thai nhi: Khi bà mẹ mang thai 3 tháng đầu bị bệnh Rubella thì dễ bị sảy thai hoặc thai chết lưu trong tử cung; nếu đẻ được thì thai thiếu cân, chậm lớn, chậm mọc răng và kèm theo các dị tật bẩm sinh như đục nhân mắt (một hoặc hai bên); đục giác mạc; tim tiên thiên lỗ thông vách tim, còn ống động mạch, hẹp eo động mạch phổi; trẻ còn có thể bị câm, điếc, chậm phát triển trí tuệ.

Điều trị: Cần điều trị triệu chứng như giảm đau, hạ nhiệt. Giữ ấm, tránh gió, kiêng nước trong thời gian phát ban, đề phòng bội nhiễm viêm đường hô hấp. Ăn uống đủ chất dinh dưỡng để nâng cao sức đề kháng. Tăng cường ăn hoa quả như cam, chanh và các vitamin.

Phòng bệnh: Hai biện pháp chính của phòng bệnh là cách ly và tiêm phòng bằng vaccin. Tiêm phòng vaccin Rubella giảm độc lực, được ứng dụng từ năm 1969 tạo nên miễn dịch ít nhất là 16 năm, hoặc có thể cả đời. Vì vậy nên tiêm phòng Rubella rộng rãi cho trẻ từ 12-24 tháng tuổi. Đối với phụ nữ đang ở tuổi sinh đẻ, khi tiêm phòng, phải sử dụng các biện pháp tránh thai hữu hiệu trong 3 tháng liên tục, gồm 1 tháng trước khi chủng và 2 tháng sau khi chủng. Việc cách ly là rất khó, phải cách ly 8-10 ngày sau khi ban bay hết. Nhưng có ý kiến nên để cho trẻ mắc bệnh, vì Rubella là bệnh lành tính và sau khi khỏi, người bệnh có miễn dịch bền vững.

TS. Đào Kỳ Hưng – Sức Khỏe & Đời Sống

Bình luận bằng Facebook

Bình luận

  1. tran thi nga

    Thua bac si chau bi sot phat ban luc chau mang thai duoc 12tuan5ngay,gio thi chau duoc 34tuan va nhieu lan di sieu am thi cac bac si noi thai nhi phat trien binh thuong ,chau muon hoi bac si lieu sieu am co ching xac tuyet doi khong .Lieu con chau co bi sao khong va ti le hoan toan binh thuong la bao nhieu .Chau mong bac si tu van giup chau ,cam on bac si

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      SÂ chỉ có thể phát hiện bất thường hình thể, còn bất thường chức năng thì không thấy được, phải sau đẻ đưa con đi khám kiểm tra. Sốt phát ban do Rubella thường tác động làm giảm chức năng nhìn, nghe, não bộ… Bạn đã làm XN định lượng IgG và IgM Rubella chưa ? Nếu nhiễm bệnh từ 12-17 tuần thì tỉ lệ bất thường khoảng 20-25%. Bạn nên bình tĩnh và bồi dưỡng SK thật tốt cho con khỏe, sau sinh đi khám cho bé. Chúc bạn may mắn, bình an.

  2. Nguyễn Văn Hoàng

    MYC ơi cho mình hỏi: vợ mình đến nay mang bầu đến nay là tháng thứ 7, không hiểu tại sao thời kì này vợ tôi lại hay bị đau đầu thường xuyên. Hiện tượng này xuất hiện khi tiêm phòng mũi 2, thậm chí còn bị nổi hạch ở cổ cạnh xương đòn. Mình lo quá ko biết có làm sao ko? Mình rất
    Mong MYC giúp mình nhớ.

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Xin lỗi chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu của bạn. Chắc bạn đã đưa cô ấy đi khám, có bị viêm nhiễm khuẩn ở vùng mặt cổ không ? Nếu đau đầu nên đo huyết áp và nằm nghỉ. Khi có thai phải cảnh giác với cao HA do nhiễm độc thai nghén. Chúc bình an.

  3. Lan

    Thưa bác sỹ, em nay nay 25 tuổi và mang thai lần đầu, em bị sốt phát ban trong 3 tháng đầu, kem theo triệu chứng ho lâu ngày nên em đi khám bác sỹ thì bác sỹ cho em uống thuốc tây và còn đảm bảo là không gây hại gì cho bé.
    Đến tháng thứ 5 thì em đi siêu âm nhiều lần nhưng bác sỹ đều không chắc chắn về giới tính của bé.
    Tháng thứ 6 em quá lo lắng nên đến bệnh viện khám lại thì bác sỹ kết luận bé bị bệnh tim bẩm sinh. Gia đình em đã vay mượn để chuẩn bị phẫu thuật cho cháu nhưng vì chưa yên tâm nên đã đến bệnh viện nhiệt đới để khám thì bác sỹ cho biết kết quả dương tính với Rubella. Cháu bị tim bẩm sinh, teo giáp mạc, thận to, còn tinh hoàn thì chưa xuống…Sau khi hội chẩn các bác sỹ quyết định không mổ cho cháu và khuyên em về nhà tĩnh dưỡng, lúc nào gần sinh rồi nhập viện, bác sỹ còn nói nếu cháu có sức thì kết quả có thể không quá tồi tệ.
    Vợ chồng em và gia đình hai họ vô cùng đau buồn vì ai cũng mong ngóng ngày cháu chào đời, em chẳng còn tí sức lực nào cả, chỉ muốn buông xuôi.
    Hiện tại bé đã được hơn 8 tháng rồi nếu để sinh tự nhiên chắc em không sinh nổi, nếu mổ thì phải mất 3-5 năm nữa mới sinh được, hơn nữa sức khỏe lại yếu. Do đó, có người bạn khuyên em nên dùng thuốc đẩy thai, kích thích sinh sớm mà em lại không biết phương pháp này thực hiện như thế nào và có an toàn hay không và nên thực hiện tại bệnh viện nào. Xin bác sỹ tư vấn giúp em với.

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Vào tháng này không phá hủy thai được đâu, nếu cố tình thì tính mạng bạn cũng bị đe dọa, và về nhân tâm thì làm thế ác quá, nếu làm được các BS ở BV đã tư vấn và giải quyết cho bạn rồi. Thật đáng tiếc bạn không đọc báo, xem TV, nghe Radio về căn bệnh này, đã phổ biến triệu chứng, tác hại và hướng dẫn đi khám XN, SÂ sớm tại TT sàng lọc trước sinh trong 20 tuần đầu nếu phát hiện bất thường sẽ phá thai được. Bé đã là con của bạn, người mẹ nào cũng yêu thương và quyết tâm đấu tranh đến cùng dành sự sống cho con, "ông trời" đang thử thách vợ chồng bạn, hãy gắng gượng. MYC hy vọng bạn sẽ ăn uống nhiều hơn để bé có đủ dinh dưỡng chống chọi lại căn bệnh, đủ sức để chịu đựng các can thiệp của thầy thuốc giúp bé chữa bệnh và được sống như bao trẻ khác. Chúc bạn bình tâm và nhiều nghị lực.

  4. na

    em sinh pe trai được nửa thanhgs rùi. rốn của pe đã rụng nhưng mà rốn của pe nhà e thì vẫn có hiện tượng tiết ra dịch và có mùi. vậy xin hỏi BS rốn của pe nhà e như thế có bị ảnh hưởng hay bị nhiêm,x trùng gì không ah? hiện e rất lo. và trên người pe bị nổi như rôm rất nhiểu trên người mới đầu nó nổi đỏ rùi sau lại như mưng mủ. vậy e phải làm gì thì nhưng nốt mẩn trên người pe nhà e mới hết. mong BS tư vấn giúp e.

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Bé bị viêm rốn và viêm da rồi, bạn nên đưa bé đi khám chuyên khoa Nhi thôi, không tự ý dùng thuốc. Chú ý phải tắm cho bé bằng xà-phòng dùng cho sơ sinh, tắm xong phải lấy tăm bông chấm nhẹ cho khô rốn (không được chọc ngoáy mạnh)

  5. pipi

    BS cho e hỏi chút ah, nếu hiện tượng chuyển dạ giả bắt đầu thì khoảng bao lâu thì mới tới cơn chuyển dạ thật. tối qua e có cơn co thắt tử cung một lúc thì hết, nhưng cả ngày nay e thấy cứ thỉnh thoảng thì lại có cơn co thắt tử cung không biết đó có phải là cơn chuyển dạ giả không nhưng cả ngày cứ khoảng chưa tới 10p thì e lại thấy rất đau vùng bụng dưới và bụng cứ gò lên khiến e đi lại rất là vất vả. em thấy thỉnh thoảng âm đạo e tiết ra chất dịch đục như nuocs gạo có lúc thì màu nâu nâu lúc thì nó đặc như keo dán lúc thì lại lỏng lỏng. nhưng em chưa thấy hiện tượng ra như màu hồng hay màu máu. vậy xin hỏi BS đó có phải cơn chuyển dạ giả không và sau cơn chuyển dạ giả bao lâu thì mới tới cơn chuyển dạ thật.

  6. ngân

    e có thai được 39 tuần. hnay em thấy hiện tượng âm đạo mình ra ít dịch như màu máu nhưng lại hết. đến tối về thì e lại thấy ra ít chất dịch đặc màu nâu và bụng thì cứ gò lên và cả ngày nay e thấy bụng dưới của mình thỉnh thoảng có cơn đau nhưng lại hết. xin hỏi BS như thế có phảo dấu hiệu e sắp chuyển dạ không ah? xin BS trả lời sơm dùm e được không ah?

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Bạn chuyển dạ rồi đấy, chắc giờ này vào BV rồi. Chúc mẹ tròn con vuông và hạnh phúc nhé.

  7. phan trang

    em tiêm phòng rumbela-sởi-quai bị ngày 2/6/2011 đến ngày 3/8/2011 đi siêu âm kết quả thai 7 tuần 5 ngày.bác sĩ hẹn 1 tháng sau đến kiểm tra lại.em muốn hỏi tỉ lệ bị ảnh hưởng đến thai lớn không? em muốn giữ thai nên phải kiểm tra xét nghiệm gì?

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Bạn nên hỏi lại nơi tiêm vaccin cho bạn loại thuốc và tên hãng SX, khuyến cáo tránh thai bao lâu sau tiêm, nếu chỉ 1 tháng thì yên tâm hơn. Nên khám thai tại TT sàng lọc trước sinh BVPS từ tuần 11 đến 22 để phát hiện sớm dị tật nếu có.

  8. Hoàng thị Trang

    em có thai bắt đầu tuần thứ 39, hôm nay em cảm thấy bụng mình rất khó chịu nó cứ căng cứng lên và cảm giác tưng tức bụng, em cảm thấy người mình nặng nề hơn, nhiều lúc e cảm thấy đứa bé đạp ở bụng dưới khiến e cảm giác buồn đi tiểu. ngày e có thai được khoảng 28 tuần thì e có triệu chứng là bị phù chân và mấy ngày sau thì e hết phù chân. Bây giờ tới tuần 39 rùi 2 ngày nay e lại thấy hiện tượng chân mình bị phù bụng e thỉnh thoảng nó gò lên rất cứng. Xin hỏi BS biểu hiện đó có phải là e sắp tới ngày sinh không ah?

  9. Hoang thị Trang

    em có thai bắt đầu tuần thứ 39, hôm nay em cảm thấy bụng mình rất khó chịu nó cứ căng cứng lên và cảm giác tưng tức bụng, em cảm thấy người mình nặng nề hơn, nhiều lúc e cảm thấy đứa bé đạp ở bụng dưới khiến e cảm giác buồn đi tiểu. Xin hỏi BS biểu hiện đó có phải là e sắp tới ngày sinh không ah?

  10. bao lan

    ngày thấy kinh cuối cùng của e là khoảng mùng 6,7 tháng 11/2010 và ngày hết của e là khoảng 12,13 tháng 11/2010, vậy tính đến thời điểm này thì e đã có thai được khoảng 36 tuần phải không BS? chính xác là e có thai được bao nhiêu tuần tuổi rồi thưa BS. vì e không biết chu kinh tính thai của BS như thế nào? như các cụ ngày xưa nói 9 tháng 10 ngày thì như vậy đủ tuổi thai thì là 37 tuần, nhưng e đọc báo ghi là 40 tuần có khi là 41 tuần mới sinh. là sao thưa BS. mong BS giải thích những thắc mắc của e được không ah?

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Do không thể biết chính xác ngày thụ thai vì vậy phải dựa vào ngày bắt đầu thấy kinh để tính. Nếu VK đều 28-30 ngày thì tính đơn giản, nếu VK dài 35-40 ngày thì khó tính toán sát ngày thực tế. Trường hợp của bạn, nếu VK đều 28 ngày thì vào 23/7 tròn 37 tuần, nếu VK 35 ngày thì là 36 tuần, như vậy VK 35 ngày sẽ 41 tuần mới đẻ nếu chỉ căn cứ ngày kinh cuối. Cổ nhân nói 9 tháng 10 ngày nghĩa là theo ngày trăng tròn là 280 ngày, nếu chia 7 ngày sẽ là 40 tuần, sao lại 37 tuần được ?

  11. thu lan

    em có thai được tới tuần 36. gần đây e hay thấy co thắt tử cung và âm đạo thỉnh thoảng e thấy dịch trắng. 2 đầu vú của e thì thỉnh thoảng e thấy hơi nhức, như vậy có phải là hiện tượng sinh non không thưa BS. và hiện tượng sinh non là như thế nào BS tv giúp e đc không ah?

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Vào tháng cuối cùng có những cơn co tử cung và dấm dứt ở đầu vú như vậy là bình thường bạn nhé. Dịch âm đạo không hôi không vàng thì không có gì đáng lo, nếu chưa yên tâm thì nên đi XN dịch âm đạo. Thai 38 tuần được coi là đủ tháng rồi.

  12. Do thuy duong

    Em Thai 23 tuan hom 2 vc dang nam ngu buoi trua thi bong nhien Em thay Nguoi co hien tuong ngua o vung bung va phat ban rat nhieu.2dem ngu truoc hom bi phat ban Em thay co hien tuong sot ban dem,nhug Duoc 5-10p e thay het sot va k cao.do nhiet do thi van la 37,5 do.di kham o benh vien Bach Mai khoa nhiet Doi thi co trieu Chung cua sot rubella.hoi bsi thi co Nguoi Bảo phai Bo dua be day di,con bsi khac thi Bảo e qua 3thang dau nen khong bi nhiem nhieu chi nhiem khoang duoi 10%.Theo bsi thi e nen nghe ai a.mong bsi Tu van cho Em.

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Nếu nhiễm bệnh khi thai dưới 18 tuần thì có thể nguy cơ dị tật cao trên 50%, sau 18 tuần tổi thì giảm dần. Bạn không cần hủy thai, mà vào tuổi thai này cũng không phá được. Sau sinh đưa bé đi khám kiểm tra chức năng của tai, mắt…có thể bị ảnh hưởng.

  13. nhung

    em có thai được 34 tuần bây giờ em muốn sinh con ra sớm hơn ngày sinh, và sinh như bình thường không phải là sinh mổ liệu có được không thưa BS, và nếu được thì liệu các trạm xá Bệnh viện bình thường có làm được không hay là phải tới đâu thì mới được thưa BS. mong BS tư vấn giúp em với ah!

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Không nên vì xem ngày giờ mà bé "miễn cưỡng" phải ra sớm. Các bậc tiền bối đã có câu cả tháng nuôi ngoài không bằng 1 ngày nuôi trong. Không ở đâu dám mạo hiểm kích đẻ khi chưa chuyển dạ vì sẽ phải dùng thuốc nội tiết mà thuốc nội tiết là con dao 2 lưỡi. Trong chuyên môn có những tình huống phải dùng thuốc gây chuyển dạ đó là một khi người ta không cần cái thai đó. Bạn thân mến cần từ bỏ ngay cái ý nghĩ không bình thường đó.

  14. Hà Minh Thành

    Thưa bác sỹ…! Vợ em năm nay 27 tuổi đã có thai ở tuần thứ 30 hôm nay lên BV Nhiệt đới làm xét nghiệm thì dương tính với Rubella. Chưa làm xét nghiệm định lượng, em đang rất bối rối không biết ảnh hưởng của bệnh đến thai có nặng nề không, Mong bác sỹ cho lời khuyên và tâm lý cần chuẩn bị. Cảm ơn bác sỹ!

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Thai lớn thì tỉ lệ nguy cơ tác động của virus thấp đi. Bạn nên XN định lượng để biết mức độ phản ứng của cơ thể. Sau sinh đưa bé đi khám kiểm tra các chức năng nghe, nhìn…

  15. Ngô Thị Hồng Vân

    Bác sĩ cho em hỏi, em bị sốt phát ban 6/3/2011, em có đến bệnh viện Nhiệt đới khám xét nghiệm máu và nước tiêu thì chỉ thấy bác sĩ cho biết là sốt phát ban. Ngày 10/3/2011 em có kinh, ngày 13/4/2011 em thử que thử 2 vạch. Đến giờ thai nhi của em được 9 tuần. Em đang rất lo lắng không biết có ảnh hưởng gì đến thai nhi không? Bác sĩ có thể tư vấn giúp em không ạ?Cảm ơn bác sĩ nhiều.

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Ngay khi đang mắc bệnh bạn đã XN thì sớm quá, chưa có kháng thể, BS bảo sốt phát ban thì bạn cũng tự chẩn đoán được, cần BS chẩn đoán là phát ban Rubella hay không. Ban nên XN định lượng IgM và IgG Rubella, bây giờ chỉ thấy IgG (+) và chắc sẽ cao lắm. Có thể đã khỏi bệnh, nhưng tác động tự miễn cao, vì vậy nên tránh có thai 3 tháng trở lên (theo dõi bằng XN IgG). Bạn nên khám thai tại TT sàng lọc trước sinh. (Đài THVN tối nay cũng đưa tin phóng sự về tình hình nạo phá thai do bệnh lý dị tật thai nhi cao sau khi mắc R)

  16. nguyen thi oanh

    chau cham kinh 5 ngay, dung que thu thi co ket qua la co thai. nhung cach day 1 thang ruoi chau bi sot phat ban. vay co anh huong den thai khong a? vay chau nen di kham o dau la tot nhat. benh vien son tay – ha noi co duoc khong

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Nên XN định lượng IgG Rubella trong máu 2 lần cách nhau 2 tuần xem có tăng cao không, nếu tăng cao không nên để đẻ. Làm XN ở BV Nhiệt đới Bạch Mai.

  17. Nguyen Thanh Xuan

    Thưa Bác sĩ … em nam nay 25t , em đang có thai con đầu lòng, lúc thai 6 tuần thi e bị sốt phát ban, triệu chứng giống hệt Rubenlla ,khi phát ban được 3 ngày thi em có gửi máu đi xét nghiêm Rubenla bằng phương pháp tets nhanh , kết quả âm tính.Và phương pháp định lượng ,kết quả IgM 1.37 ( chỉ số bình thường < 1.6 ), không làm IgG. Nhưng sau đó em tìm hiểu thì mới biết , muốn kết quả chính xác thì phải làm xét nghiệm sau khi ban phát 10 ngày . em rất lo nên đã làm lại xét nghiệm nhung lúc này thai đã 11 tuần, kết quả xét nghiệm: IgM Index = 0.47 / IgG POS 236.9 UI / ml. Bây giờ thai em được gần 12 tuần, Em rất lo không biết có ảnh hưởng tới thai không ? và khả năng ảnh hưởng nhiều không? có thể làm thêm xét nghiệm hay có phương pháp tầm soát nào không ?Xin bác sĩ tư vấn thêm cho em.. Em Cám Ơn Bác Rất Nhiều……….??????????

    • BS. Thanh Hương Meyeucon.org

      Theo MYC nguy cơ của bạn rất cao, bạn nên khám thai tại TT sàng lọc trước sinh BVPS TƯ để được tư vấn và theo dõi phát hiện sớm dị tật thai nhi (nếu có).

  18. BS. Thanh Hương Meyeucon.org

    Nhiễm Rubella trong 3 tháng đầu nguy cơ dị tật rất cao (85%). IgG rất cao thể hiện bạn nhiễm R rõ rệt. Nên khám thai trong CT sàng lọc trước sinh ngay. MYC khuyên bạn nên khẩn trương và thận trọng cân nhắc nếu để đẻ

Bình luận